„Wychowałem cię, więc mi się należy". Czy rodzice mogą żądać od dorosłego dziecka zwrotu za lata wychowania?

Relacje między rodzicami a dziećmi reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Wychowanie dziecka to obowiązek rodzica, a nie lokata w banku

Rodzic co do zasady nie może żądać od dorosłego dziecka zwrotu inwestycji w wychowanie, bo utrzymanie i wychowanie dziecka to ustawowy obowiązek rodzica, a nie pożyczka czy inwestycja nastawiona na zysk. Rodzic nie ma prawa do roszczenia typu: „wydałem na ciebie setki tysięcy, oddawaj, bo jesteś bogaty". Podobnie jak dziecko nie ma prawa żądać od rodzica zwrotu pieniędzy z 800 plus.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy — co mówią przepisy

Zgodnie z art. 133 k.r.o. rodzice mają obowiązek utrzymywać dziecko, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać. Mówiąc prościej — zapewnienie jedzenia, dachu nad głową, ubrań, leczenia czy edukacji nie jest prezentem od rodzica, lecz jego obowiązkiem wynikającym z prawa. I, zaznaczmy, bardzo kosztownym obowiązkiem. Jak pokazują wyliczenia, tyle miesięcznie kosztuje wychowanie dziecka, że łączny rachunek do osiągnięcia przez nie pełnoletności bez problemu przekracza 300 tys. zł.

Z kolei art. 96 k.r.o. wskazuje, że rodzice powinni troszczyć się o rozwój dziecka i odpowiednio przygotować je do dorosłego życia. Wydatki na szkołę, korepetycje, zajęcia sportowe, kurs językowy, leczenie zębów czy wakacyjny wyjazd co do zasady mieszczą się w normalnym wychowywaniu dziecka. Co istotne, w określonych przypadkach należne mogą być nawet alimenty na dorosłe dziecko — jeśli kontynuuje ono naukę i nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać.

Z tego powodu rodzic nie może po latach powiedzieć: zapłaciłem za twoją szkołę, więc teraz mi oddaj. Nie może żądać zwrotu za jedzenie, ubrania, opłaty za mieszkanie czy prywatne lekcje wtedy, gdy dziecko było małoletnie albo niesamodzielne. Prawo nie traktuje takich wydatków jako inwestycji, którą można rozliczyć za 10, 20 czy 30 lat.

Obowiązki dziecka wobec rodziców — kiedy rodzic może żądać pieniędzy

To wszystko nie znaczy jednak, że rodzic nigdy nie może domagać się pieniędzy od dorosłego dziecka. Ma do tego prawo, ale na innym gruncie. Zresztą obowiązki dziecka wobec rodziców bywają szersze, niż wielu osobom się wydaje.

Alimenty na rzecz rodzica w niedostatku

Najczęściej chodzi o alimenty na rzecz rodzica. Jeśli matka lub ojciec znajdują się w niedostatku, czyli nie są w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych, mogą wystąpić do dziecka o wsparcie. Nie jest to jednak zapłata za wychowanie, tylko pomoc osobie w trudnej sytuacji. Sąd bada wtedy stan zdrowia rodzica, jego sytuację finansową, możliwości podjęcia pracy oraz zarobki dziecka i sprawdza, czy rodzic wywiązywał się ze swoich obowiązków wobec potomka. Jeżeli rodzic przez lata unikał płacenia alimentów, porzucił rodzinę czy stosował przemoc, sąd spojrzy na takie żądanie bardzo surowo.

Pożyczki, darowizny i wspólne utrzymanie domu

Druga sytuacja dotyczy zwykłych spraw majątkowych. Jeśli rodzic pożyczył dorosłemu dziecku pieniądze na mieszkanie, samochód albo otwarcie firmy, ma prawo domagać się ich zwrotu. Poza tym dorosłe pracujące dziecko musi dokładać się do utrzymania domu.

Podobnie wygląda sprawa darowizny. Jeśli rodzic przekazał synowi bądź córce majątek, może próbować cofnąć darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności dziecka. To bardzo trudne, lecz wykonalne — odwołanie darowizny wymaga spełnienia konkretnych warunków i zachowania ustawowego terminu.

„Wychowałem cię, więc mi się należy" — wdzięczność czy dług do spłacenia?

Takie konflikty rzadko zaczynają się od samych przepisów. Najczęściej chodzi o poczucie niesprawiedliwości, żal, brak kontaktu albo przekonanie, że skoro dziecko odniosło sukces, to powinno się podzielić. Rodzic uważa, że poświęcił lata życia na wychowanie potomstwa, więc ma moralne prawo oczekiwać od tegoż potomstwa wsparcia. Dorosłe dziecko często patrzy na to inaczej i przypomina rodzicowi, że wychowanie dziecka było jego obowiązkiem, a nie kontraktem zawartym między synem a ojcem bądź matką a córką.

Trzeba tu jasno oddzielić dwie sprawy. Wdzięczność to kwestia sumienia i rodzinnych zasad. Roszczenie natomiast musi wynikać z ustawy albo z umowy. To ogromna różnica. Jeśli dorosłe dziecko chce wspierać rodziców, pomagać im finansowo, opłacić leczenie czy wyremontować dom, może to zrobić dobrowolnie. Wiele osób tak postępuje i robi to z potrzeby serca. Nie można jednak mylić dobrowolnej pomocy z obowiązkiem oddawania pieniędzy za lata wychowania.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj