Rząd daje miliard złotych na opiekę nad seniorami. Ale jest jeden haczyk, o którym mało kto mówi

Kluczowe rozwiązania ustawy o opiece długoterminowej

Przygotowany projekt ustawy wprowadza jednolitą definicję opieki długoterminowej, obowiązującą zarówno w ochronie zdrowia, jak i pomocy społecznej. Powstaje funkcja powiatowego koordynatora opieki długoterminowej, który zostanie włączony do nowych zadań własnych powiatów. Koordynator będzie odpowiadał za ocenę potrzeb, tworzenie indywidualnych planów wsparcia oraz współpracę między gminami, NFZ, ośrodkami pomocy społecznej i placówkami medycznymi. Ustawa wzmacnia rolę gmin w organizacji opieki domowej i wprowadza monitoring na poziomie powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Co roku ma być publikowany raport o sytuacji osób starszych w Polsce.

Bon senioralny – szczegóły programu

Bon senioralny ma być świadczeniem niepieniężnym (usługowym). Senior nie dostanie pieniędzy do ręki, ale gmina będzie organizować i opłacać konkretne usługi wsparcia w miejscu zamieszkania na podstawie umowy zawartej ze starszą osobą. Będą mogły z niego skorzystać osoby, które ukończyły 65. rok życia, a ich średni miesięczny dochód z ostatnich 3 miesięcy nie przekracza 3410 zł (kwota będzie corocznie waloryzowana).

Zakres usług objętych bonem

Zakres usług (głównie niemedycznych) objętych programem to: – pomoc w podstawowych czynnościach codziennych (ubieranie, higiena, mycie), – przygotowanie posiłków i karmienie, – utrzymanie porządku w mieszkaniu, – pomoc w poruszaniu się, – wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, – zapewnienie kontaktu z otoczeniem, aktywizacja ruchowa i intelektualna.

Wysokość bonu i procedura wnioskowania

Maksymalna wysokość bonu to ok. 2150 zł miesięcznie (odpowiada ok. 50 godzinom profesjonalnej opieki). Dokładna liczba godzin i zakres zależą od indywidualnych potrzeb seniora oraz możliwości gminy. Wsparcie ma charakter przede wszystkim doraźny i może pełnić rolę zbliżoną do dotychczasowego wsparcia krótkoterminowego dla rodzin opiekujących się osobami starszymi. Wniosek o uzyskanie bonu ma być składany w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania. Gmina ocenia potrzeby, zawiera umowę z seniorem (lub jego opiekunem prawnym) i organizuje usługi – może to robić samodzielnie, przez NGO lub podmioty prywatne. Priorytet otrzymają gminy, w których brakuje publicznych usług opiekuńczych.

Finansowanie programu Bon Senioralny

Na pierwszą edycję programu Bon Senioralny na lata 2026–2028 budżet państwa przeznaczy 1 miliard złotych w formie dotacji celowej dla gmin:

Środki powinny trafić bezpośrednio do gmin, które będą realizować usługi. Według szacunków rządowych w pierwszej fazie z bonu skorzysta około 20 tysięcy seniorów. Program ma też pomóc pracującym dzieciom i wnukom, którzy dzięki profesjonalnemu wsparciu nie będą musieli rezygnować z pracy.

Znaczenie reformy dla starzejącego się społeczeństwa

Polska należy do krajów najszybciej starzejących się w Europie. Coraz więcej osób wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, a system dotychczas nie radził sobie z koordynacją usług – również dlatego, że system opieki geriatrycznej w Polsce od lat boryka się z niedoborem specjalistów i niewystarczającym finansowaniem. Nowa ustawa ma zmniejszyć hospitalizacje i umieszczanie w placówkach, obniżyć koszty długoterminowe oraz poprawić jakość życia seniorów.

Przygotowana ustawa to dobry kierunek w stronę nowoczesnego, zintegrowanego systemu opieki. Bon senioralny może realnie odciążyć rodziny i zapobiec niepotrzebnej instytucjonalizacji, a także obniżyć koszty ponoszone przez bliskich – dziś bowiem opłaty za pobyt w DPS potrafią pochłonąć znaczącą część budżetu rodziny. Powiatowi koordynatorzy mają szansę zmniejszyć chaos informacyjny, z którym borykają się tysiące rodzin. Dodatkowy 1 mld zł z budżetu państwa to konkretne wsparcie finansowe na start. Reforma stawia na pierwszym miejscu opiekę domową, co jest zgodne z trendami europejskimi i oczekiwaniami seniorów.

Krytyka projektu – zastrzeżenia samorządów

Należy jednak wskazać pewne elementy krytyczne opisywanej ustawy. Przedstawiciele samorządów, a szczególnie Związek Powiatów Polskich (ZPP), zgłaszają do tego aktu poważne zastrzeżenia. Największy problem to brak pełnego finansowania nowych zadań – powiaty otrzymują nowe obowiązki bez gwarancji adekwatnych środków. Krytykowana jest także stała kwota dodatku dla koordynatora (4216 zł), która jest taka sama niezależnie od wielkości powiatu – od małych (20 tys. mieszkańców) po duże metropolie. Zdaniem części samorządowców może to prowadzić do obciążenia administracyjnego bez realnego efektu.

Inne wątpliwości dotyczą:

Co dalej z projektem ustawy

Projekt to ważny, ale wciąż niepełny krok w obszarze, jakim jest polska polityka senioralna. Z jednej strony pokazuje, że państwo zauważa problem starzenia się społeczeństwa. Z drugiej – samorządy obawiają się, że nowe regulacje staną się „parastrukturą administracyjną" bez wystarczającego finansowania. Ostateczny sukces będzie zależał od prac sejmowych, poziomu dotacji w kolejnych latach oraz współpracy między gminami a powiatami. Projekt ustawy jest już w Sejmie (skierowany po 5 maja 2026 r.).

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj