Darowizna od rodziców. Jeden błąd i fiskus zabierze 20 proc.

Opodatkowanie spadków i darowizn — kiedy trzeba zapłacić państwu

Kiedy tylko państwo zauważy jakiś transfer pieniędzy pomiędzy obywatelami, natychmiast znajduje sposób, by go opodatkować. Nie inaczej jest w przypadku spadków i darowizn.

Siłą rzeczy wyciąganie macek państwowej ośmiornicy po środki przekazywane w obrębie rodziny budzi bardzo poważne kontrowersje. W przypadku darowizn istnienie takiego opodatkowania można uznać za modelowy przykład pazerności. Przy spadkach mamy już wręcz żerowanie na cudzej śmierci — nic więc dziwnego, że co pewien czas pojawiają się pomysły na likwidację podatku od spadku.

Właśnie dlatego ustawodawca stosuje mechanizmy mające nam nieco osłodzić istnienie podatku od spadku i darowizn. Przede wszystkim są to trzy grupy podatkowe. Im bardziej beneficjent jest spokrewniony z darczyńcą albo spadkodawcą, tym na niższe stawki może liczyć. Dodatkowo niższe grupy podatkowe oznaczają wyższą kwotę wolną od podatku.

Zwolnienie z podatku od darowizny wymaga złożenia w terminie zeznania SD-Z2

Najważniejszym sposobem na uczynienie opodatkowania spadków i darowizn znośnym dla społeczeństwa jest tzw. grupa zerowa. Chodzi o zwolnienie podatkowe wynikające z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przepis ten zwalnia od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Są jednak dwa konkretne „ale" w postaci warunków, które trzeba spełnić, by móc skorzystać ze zwolnienia.

Warunek pierwszy — udokumentowanie przelewu

Pierwszy warunek jest stosunkowo prosty. Jeżeli przedmiotem darowizny są pieniądze, a ta przekracza właściwą dla danej relacji pięcioletnią kwotę wolną, to obdarowany musi udokumentować ich otrzymanie na konto w banku albo przynajmniej odebranie przekazu pocztowego. To kluczowe zwłaszcza w kontekście pytania, czy darowizna pieniędzy od rodziców na konto jest zwolniona z podatku — bez prawidłowego dowodu przelewu fiskus może zakwestionować prawo do ulgi.

Warunek drugi — zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy

Interesuje nas drugi warunek. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 mamy 6 miesięcy na zgłoszenie spadku lub darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego za pomocą formularza SD-Z2. Co w sytuacji, gdy tego nie zrobimy? Możemy wskazać trzy scenariusze.

Jeżeli po prostu przegapimy termin, „spadamy" do I grupy podatkowej

W pierwszym przypadku zapominamy zgłosić darowiznę w terminie, ale ostatecznie to robimy. Teoretycznie art. 17a ust. 1a pozwala nam to zrobić jeszcze przez miesiąc po jego upływie:

W przypadku niezgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 albo ust. 2 albo art. 4b ust. 1 pkt 1, termin do złożenia zeznania podatkowego wynosi miesiąc od dnia upływu tego terminu, a w przypadku złożenia przez podatnika wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia, termin do złożenia zeznania podatkowego wynosi miesiąc od dnia, w którym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu stało się ostateczne.

Tracimy wówczas prawo do zwolnienia z podatku od spadku i darowizny w ramach „grupy zerowej", ale cały czas mieścimy się w I grupie podatkowej ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Pięcioletnia kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł. Następne 11 833 zł opodatkowane jest stawką 3 proc. Za przedział do 23 665 zł zapłacimy 355 zł i 5 proc. od nadwyżki ponad 11 833 zł. Darowizna powyżej kwoty 23 665 zł opodatkowana jest stawką 7 proc.

Karna stawka 20 proc. dla tych, którzy przyznają się w trakcie postępowania

Nasze kłopoty zaczynają się w momencie, gdy dojdziemy do wniosku, że nie zgłosimy skarbówce darowizny w ogóle. Załóżmy, że jej kwota była na tyle wysoka, że wzbudziliśmy zainteresowanie organów podatkowych. Warto pamiętać, że niezgłoszona darowizna to jeden z typowych powodów kontroli z urzędu skarbowego — zwłaszcza gdy większa kwota pojawia się na rachunku bankowym. Po wszczęciu postępowania w naszej sprawie zostajemy wezwani do złożenia wyjaśnień.

Jeżeli się przyznamy, że rzeczywiście otrzymaliśmy zakwestionowaną kwotę w darowiźnie, to czeka nas kara wynikająca z art. 15 ust. 4:

Nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

Od całej kwoty darowizny zapłacimy karną stawkę 20 proc. To najwyższa przewidziana w tym podatku stawka podatkowa. Tyle płacą podatnicy z III grupy podatkowej od części darowizny powyżej kwoty 23 665 zł.

Karna stawka 75 proc. od przychodów z nieujawnionych źródeł

Nie da się przy tym ukryć, że jest dobry powód, by w trakcie postępowania przyznać się do otrzymanej darowizny. Jeśli będziemy iść w zaparte, to konsekwencje staną się dużo bardziej dotkliwe. W takiej sytuacji organ podatkowy może zastosować przeciwko nam jeszcze wyższą karną stawkę. Tym razem zastosuje art. 25e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, z zastrzeżeniem art. 25g ust. 7, zryczałtowany podatek dochodowy wynosi 75% podstawy opodatkowania.

To nie koniec złych wiadomości. Nieujawnienie podstawy opodatkowania stanowi także przestępstwo skarbowe, jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie przekracza ustawowy próg wynoszący pięciokrotność aktualnego minimalnego wynagrodzenia.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj