Home -
Prawo -
Sąd zlekceważył wolę zmarłej i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku. RPO wnosi skargę nadzwyczajną

Sąd zlekceważył wolę zmarłej i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku. RPO wnosi skargę nadzwyczajną

Wydawać by się mogło, że skutki wydziedziczenia są dość powszechnie znane. Tym bardziej konsekwencje takiego zapisu powinni kojarzyć sędziowie. Jak się okazuje nie zawsze jest to tak oczywiste. Pomimo dość jasnych przepisów w tym zakresie jeden z sądów rejonowych stwierdził nabycie spadku przez wydziedziczonego. W związku z uprawomocnieniem się orzeczenia RPO uznał za zasadne wniesienie skargi nadzwyczajnej.

Mariusz Nyka01.06.2023 22:23

Prawo

01.06.2023 22:23

Mariusz Nyka

redaktor

Nagłówki

Nabycie spadku przez wydziedziczonego nie jest możliwe

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego co do zasady spadkodawca ma pełną dowolność w zakresie rozdysponowania swoim majątkiem na wypadek śmieci. Nie zawsze jednak pominięcie bliskich w testamencie oznacza od razu, że nie przypadnie im żadna część masy spadkowej. Prawo roztacza bowiem nad osobami najbliższymi, tj. zstępnymi, małżonkiem oraz rodzicami spadkodawcy parasol ochronny w postaci zachowku. Rozwiązaniem tej kwestii może być wydziedziczenie.

W określonych przypadkach spadkodawca może bowiem pozbawić najbliższych prawa do zachowku. Najczęściej wykorzystywaną przesłanką jest uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Ponadto podstawą wydziedziczenia jest umyślne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci spadkodawcy lub jego osób najbliższych. Ustawodawca daje też możliwość pozbawienia prawa do zachowku w sytuacji postępowania uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Jeśli jednak uprawniony uważa, że powód wydziedziczenia jest nieprawdziwy ma szansę powalczyć o zachowek.

Analizując przepisy nie można mieć wątpliwości, że skuteczne wydziedziczenie pozbawia prawa do zachowku. Z kolei orzecznictwo od lat stoi na stanowisku, zgodnie z którym osoba wydziedziczona jest traktowana tak jakby nie dożyła otwarcia spadku, a więc nie może być spadkobiercą. Sprawa jest oczywista, a jednak jeden z sądów całkowicie zignorował przepisy i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku.

RPO interweniuje. Skarga nadzwyczajna trafi do SN

Cała sprawa wydarzyła się w 2018 roku. Wtedy to w postępowaniu o nabycie spadku po zmarłej jeden z sądów rejonowych zastosował dziedziczenie ustawowe, pomimo ujawnionego testamentu notarialnego. Dlaczego? Otóż jedyny spadkobierca powołany w testamencie, a więc córka spadkodawczyni, zmarła jeszcze przed swoją matką. W tym zakresie nie ma się jeszcze do czego przyczepić.

Ustalając krąg spadkobierców ustawowych sąd uznał jednak, że jednym z nich będzie, obok dwójki wnucząt od zmarłej córki, także syn spadkodawczyni. Ten sam, który zgodnie z testamentem miał zostać wydziedziczony. Sąd przechodząc do dziedziczenia ustawowego zachował się tak jakby cały testament miał być nieważny. W efekcie doszło do tego, że wbrew woli testatorki spadek nabył wydziedziczony syn. Co więcej, przypadła mu aż połowa majątku zmarłej, a więc największy udział spośród wszystkich spadkobierców.

Wobec faktu, iż żaden z uczestników nie zaskarżył postanowienia stało się ono prawomocne. Interwencję w sprawie podjął Rzecznik Praw Obywatelskich, który wniósł do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną domagając się uchylenia orzeczenia w całości. Z dużą dozą pewnością można przypuszczać, że skarga zostanie uwzględniona, gdyż naruszenie jest ewidentne. Trudno nawet domyśleć się z czego wynikało takie rozstrzygnięcie. Pozostaje mieć nadzieję, że było on skutkiem niedopatrzenia sędziego, a nie jego braku wiedzy w tym zakresie.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

dziedziczenie,spadkobierca,testament,wydziedziczenie

kliknij by przejść do następnego posta

Najnowsze

Warte Uwagi

Butelkomaty tylko w Auchan wkurzają klientów. Niedługo wyjdą na ulice

03.02.2026 17:44, Katarzyna Zuba

Polacy w 2025 chętnie kupowali nowe samochody, ale z ich produkcją było już zdecydowanie gorzej

03.02.2026 16:41, Marcin Szermański

Ceny mieszkań znowu zaczęły rosnąć, ale jest i dobra informacja. O ile potrafisz się targować

03.02.2026 15:53, Marcin Szermański

Liczniki w autach bywają kręcone… do przodu. Powody mogą zaskoczyć

03.02.2026 15:02, Miłosz Magrzyk

Kubek, który zarabia więcej niż lokata. Oto nowy hit handlarzy prosto ze Starbucksa

03.02.2026 14:14, Katarzyna Zuba

Z zakupem mieszkania od dewelopera lepiej wstrzymać się do 13 lutego

03.02.2026 13:32, Edyta Wara-Wąsowska

Kto używa pelletu, ten ma powody do obaw. Na rynku dzieją się dziwne rzeczy

03.02.2026 12:52, Mateusz Krakowski

Sąsiad słyszy kroki przez ścianę i dzwoni na 997. Za takie działania może zapłacić 1500 zł grzywny

03.02.2026 12:09, Aleksandra Smusz

Nie czekaj na 1 kwietnia. Wybór tej metody logowania do KSeF może oszczędzić ci nerwów

03.02.2026 11:29, Edyta Wara-Wąsowska

ZUS rujnuje dzietność w Polsce, odbierając ciężarnym prawo do zasiłku

03.02.2026 10:55, Joanna Świba

Ministerstwo tłumaczy awarię KSeF ciekawością Polaków. Resort musiał wprowadzić limity

03.02.2026 10:26, Edyta Wara-Wąsowska

Cena złota gwałtownie spadła. Prognoza 6300 dolarów za uncję w 2026 roku jednak wciąż aktualna

03.02.2026 9:41, Edyta Wara-Wąsowska

Ryanair namawia pasażerów do zdjęcia dżinsów. I niestety ma rację

03.02.2026 8:58, Jakub Bilski

Od lutego nowe zasady przy kasach w Biedronce. Wszystko przez nowe przepisy

03.02.2026 8:25, Marcin Szermański

Ciągle nie doceniamy pracowników fizycznych. A bez nich mamy apokalipsę w kilka dni

03.02.2026 7:35, Miłosz Magrzyk

500 zł miesięcznie wystarczy, żeby zacząć inwestować. Ale większość Polaków i tak woli oszczędzać

03.02.2026 6:56, Filip Dąbrowski

Rekordowy rok dla kredytów hipotecznych, ale kupujący mieszkania są coraz bardziej wybredni

02.02.2026 22:00, Mariusz Lewandowski

70 proc. przedsiębiorczyń uważa przepisy za barierę w prowadzeniu firmy. KSeF tylko pogłębi ten problem

02.02.2026 17:39, Mariusz Lewandowski

Dla tych osób sanatorium z NFZ jest za darmo w 2026 roku. Reszta dopłaci od 400 do 1000 zł

02.02.2026 15:30, Aleksandra Smusz

Ulga na złe długi bije kasowy PIT na głowę. Powód jest prosty

02.02.2026 14:43, Rafał Chabasiński

Nie masz testamentu? To sąd rodzinny zdecyduje, czy małżonek sprzeda mieszkanie

02.02.2026 14:01, Joanna Świba

Ponad 18 tysięcy tanich mieszkań od państwa. Są już na to środki

02.02.2026 13:12, Edyta Wara-Wąsowska

Bezdomne zwierzęta kosztują miliardy rocznie. Czipowanie sposobem na oszczędzanie

02.02.2026 12:30, Marcin Szermański

Nawet 26 lat pracy potrzeba, by kupić mieszkanie w Warszawie. I to mimo wysokich płac

02.02.2026 11:27, Edyta Wara-Wąsowska

PKO BP miał dobry plan zmiany nazwy. Niestety w ostatniej chwili się wycofał

02.02.2026 10:37, Mateusz Krakowski

Wystawiasz faktury korygujące? Od 2026 roku jedna zasada przestaje obowiązywać

02.02.2026 9:54, Jerzy Wilczek

Polskie realia. Samochód sprzedawany za 35 000 zł może u nas kosztować dwa razy tyle

02.02.2026 9:35, Marcin Szermański

Analitycy Pekao: jeśli Polacy utrzymają tempo, to spłacą wszystkie swoje kredyty w 6,5 roku

02.02.2026 8:45, Edyta Wara-Wąsowska

Te dwa świadczenia może otrzymać tylko część rodziców. Ale mowa o całkiem sporych kwotach

02.02.2026 8:10, Rafał Chabasiński

Na badanie rezonansem trzeba oczekiwać tak długo, że można… umrzeć

02.02.2026 7:28, Miłosz Magrzyk