Home -
Prawo -
Sąd zlekceważył wolę zmarłej i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku. RPO wnosi skargę nadzwyczajną

Sąd zlekceważył wolę zmarłej i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku. RPO wnosi skargę nadzwyczajną

Wydawać by się mogło, że skutki wydziedziczenia są dość powszechnie znane. Tym bardziej konsekwencje takiego zapisu powinni kojarzyć sędziowie. Jak się okazuje nie zawsze jest to tak oczywiste. Pomimo dość jasnych przepisów w tym zakresie jeden z sądów rejonowych stwierdził nabycie spadku przez wydziedziczonego. W związku z uprawomocnieniem się orzeczenia RPO uznał za zasadne wniesienie skargi nadzwyczajnej.

Mariusz Nyka01.06.2023 22:23

Prawo

01.06.2023 22:23

Mariusz Nyka

redaktor

Nagłówki

Nabycie spadku przez wydziedziczonego nie jest możliwe

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego co do zasady spadkodawca ma pełną dowolność w zakresie rozdysponowania swoim majątkiem na wypadek śmieci. Nie zawsze jednak pominięcie bliskich w testamencie oznacza od razu, że nie przypadnie im żadna część masy spadkowej. Prawo roztacza bowiem nad osobami najbliższymi, tj. zstępnymi, małżonkiem oraz rodzicami spadkodawcy parasol ochronny w postaci zachowku. Rozwiązaniem tej kwestii może być wydziedziczenie.

W określonych przypadkach spadkodawca może bowiem pozbawić najbliższych prawa do zachowku. Najczęściej wykorzystywaną przesłanką jest uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Ponadto podstawą wydziedziczenia jest umyślne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci spadkodawcy lub jego osób najbliższych. Ustawodawca daje też możliwość pozbawienia prawa do zachowku w sytuacji postępowania uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Jeśli jednak uprawniony uważa, że powód wydziedziczenia jest nieprawdziwy ma szansę powalczyć o zachowek.

Analizując przepisy nie można mieć wątpliwości, że skuteczne wydziedziczenie pozbawia prawa do zachowku. Z kolei orzecznictwo od lat stoi na stanowisku, zgodnie z którym osoba wydziedziczona jest traktowana tak jakby nie dożyła otwarcia spadku, a więc nie może być spadkobiercą. Sprawa jest oczywista, a jednak jeden z sądów całkowicie zignorował przepisy i przyznał wydziedziczonemu synowi połowę spadku.

RPO interweniuje. Skarga nadzwyczajna trafi do SN

Cała sprawa wydarzyła się w 2018 roku. Wtedy to w postępowaniu o nabycie spadku po zmarłej jeden z sądów rejonowych zastosował dziedziczenie ustawowe, pomimo ujawnionego testamentu notarialnego. Dlaczego? Otóż jedyny spadkobierca powołany w testamencie, a więc córka spadkodawczyni, zmarła jeszcze przed swoją matką. W tym zakresie nie ma się jeszcze do czego przyczepić.

Ustalając krąg spadkobierców ustawowych sąd uznał jednak, że jednym z nich będzie, obok dwójki wnucząt od zmarłej córki, także syn spadkodawczyni. Ten sam, który zgodnie z testamentem miał zostać wydziedziczony. Sąd przechodząc do dziedziczenia ustawowego zachował się tak jakby cały testament miał być nieważny. W efekcie doszło do tego, że wbrew woli testatorki spadek nabył wydziedziczony syn. Co więcej, przypadła mu aż połowa majątku zmarłej, a więc największy udział spośród wszystkich spadkobierców.

Wobec faktu, iż żaden z uczestników nie zaskarżył postanowienia stało się ono prawomocne. Interwencję w sprawie podjął Rzecznik Praw Obywatelskich, który wniósł do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną domagając się uchylenia orzeczenia w całości. Z dużą dozą pewnością można przypuszczać, że skarga zostanie uwzględniona, gdyż naruszenie jest ewidentne. Trudno nawet domyśleć się z czego wynikało takie rozstrzygnięcie. Pozostaje mieć nadzieję, że było on skutkiem niedopatrzenia sędziego, a nie jego braku wiedzy w tym zakresie.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

dziedziczenie,spadkobierca,testament,wydziedziczenie

Najnowsze

Warte Uwagi

Wcześniejsza emerytura dla kobiet jest niesprawiedliwa? Niekoniecznie

11.02.2026 16:02, Miłosz Magrzyk

Banki mają powody do zadowolenia. Polacy tłumnie ruszyli po kredyty hipoteczne

11.02.2026 15:10, Marcin Szermański

Zwracasz towar, do którego był gratis? Musisz oddać też darmowy prezent

11.02.2026 14:29, Aleksandra Smusz

Jest pomysł, na co jeszcze pójdzie kasa z polis OC. Mają na tym zyskać służby mundurowe

11.02.2026 13:41, Marcin Szermański

Mamy 434 nieruchomości na 1000 mieszkańców. Nie jest źle, ale przegania nas nawet Bułgaria

11.02.2026 12:55, Mateusz Krakowski

Duże podwyżki dla lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia. Już od lipca

11.02.2026 12:06, Edyta Wara-Wąsowska

Polskie MŚP zatrudniają 7 milionów ludzi i zarządzają nimi w Excelu. Barceloński start-up chce to zmienić

11.02.2026 12:00, Mariusz Lewandowski

Zmiany w popularnym komunikatorze. Od marca 2026 zażąda dowodu osobistego

11.02.2026 11:24, Marcin Szermański

Trump chce najsłabszego dolara w historii. Akurat Polacy mogą na tym skorzystać

11.02.2026 11:06, Filip Dąbrowski

Rodzice chcą posyłać dzieci do pustych szkół. Tragiczna demografia ich nie interesuje

11.02.2026 10:26, Mateusz Krakowski

KSeF dla mikroprzedsiębiorców 2 lata później? Jest nowy projekt zmian

11.02.2026 9:42, Edyta Wara-Wąsowska

Ataki na Ukraińców w Polsce. Główni winowajcy jednak nie brudzą sobie rąk

11.02.2026 8:50, Jakub Bilski

Rząd planuje nowe przywileje dla tysięcy Polaków. Wśród nich zniżki na kolej i brak kolejek do lekarzy

11.02.2026 8:15, Edyta Wara-Wąsowska

Emerytura pomostowa to prezent od państwa, na którym łatwo stracić

11.02.2026 7:39, Miłosz Magrzyk

Trzy ustawy o alkoholu w Sejmie. Wszystkie trzy pachną wódką

11.02.2026 6:53, Mariusz Lewandowski

Da się zarabiać, nie wychodząc z łóżka. Bywa że firmy płacą za spanie

10.02.2026 17:33, Miłosz Magrzyk

Pielęgniarka jeździ do pracy taksówką. „To żadna rozrzutność, tylko czysta matematyka”

10.02.2026 16:26, Aleksandra Smusz

Jeśli ścieżki rowerowe istnieją, rowerzyści mają obowiązek poruszać się właśnie po nich. I kropka

10.02.2026 15:41, Marcin Szermański

W taki sposób najlepiej ubezpieczyć mieszkanie lub dom. Rzecznik Finansowy przypomina

10.02.2026 14:52, Marek Śmigielski

Znowu będzie można dostać od 300 do 500 zł na wakacje. I to bez kryterium dochodowego

10.02.2026 14:06, Edyta Wara-Wąsowska

Czy ochroniarz w Biedronce lub Lidlu może przeszukać twoją torebkę? Rozstrzygamy wątpliwości

10.02.2026 13:23, Aleksandra Smusz

Najem nie zawsze chroni przed eksmisją. I to nawet kobiety w ciąży

10.02.2026 12:40, Mateusz Krakowski

PKP rusza za swoim programem lojalnościowym. Będzie można zyskać darmowe bilety

10.02.2026 12:01, Edyta Wara-Wąsowska

To narzędzie pozwoli uniknąć błędów przy przelewach. W Polsce pojawi się w 2027 roku

10.02.2026 11:12, Marek Śmigielski

Żabka podobno nie konkuruje z McDonald's i KFC. Ale po cichu zajmuje ich miejsce

10.02.2026 10:33, Mateusz Krakowski

Nawet 19 tys. zł za metr kwadratowy. Średnie ceny mieszkań znowu wzrosły

10.02.2026 9:49, Edyta Wara-Wąsowska

Mamy neutralne płciowo nazwy stanowisk. Teraz czas na obowiązkowe dwuczłonowe nazwiska

10.02.2026 9:09, Miłosz Magrzyk

PZU przewiduje dalsze obniżki stóp procentowych. I to już niedługo

10.02.2026 8:26, Marek Śmigielski

O tyle wzrosną emerytury i renty po waloryzacji w 2026. Jest trochę lepiej niż zapowiadano

10.02.2026 7:51, Marcin Szermański

FedEx skupuje InPost za 15,60 euro za akcję. Brzoska miał rację, że rynek go nie docenia

10.02.2026 7:15, Filip Dąbrowski