Długoletni palacze mogą dostać pieniądze z ZUS. Ale nie chodzi o nagradzanie za nałóg

Renta alkoholowa i tytoniowa – czyli właściwie jaka?

Zacznijmy od podstaw – takie pojęcia w polskich przepisach po prostu nie funkcjonują. Tym, co faktycznie istnieje, jest renta z tytułu niezdolności do pracy. To świadczenie przysługuje osobom, które z powodu stanu zdrowia częściowo lub całkowicie utraciły zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Co istotne, przepisy nie różnicują przy tym przyczyn tej niezdolności – liczy się skutek, a nie to, co go wywołało.

W praktyce oznacza to, że jeśli ktoś przez lata opłacał składki na ubezpieczenie rentowe, a następnie z różnych powodów nie może już pracować, to ma prawo wystąpić o rentę. Choroba nowotworowa, schorzenia serca, ale również skutki długoletniego nadużywania alkoholu czy palenia tradycyjnych papierosów – z punktu widzenia ZUS-u wszystkie te przypadki traktowane są tak samo. I właśnie z tego źródła biorą się chwytliwe medialne określenia, które sugerują, że państwo wypłaca pieniądze za to, że ktoś świadomie zniszczył sobie zdrowie.

Kto może liczyć na rentę i ile można dostać?

Staż pracy a wiek wnioskodawcy

Sama niezdolność do pracy a renta to za mało – potrzebny jest odpowiedni staż pracy, którego długość zależy od wieku osoby ubiegającej się o świadczenie. Im wcześniej ktoś stracił możliwość pracy, tym krótszy okres składkowy jest wymagany. Osobom, u których niezdolność powstała przed dwudziestym rokiem życia, wystarczy raptem rok składkowy; po trzydziestce wymaganych jest już pięć lat, i to przypadających na ostatnią dekadę przed złożeniem wniosku.

Wysokość świadczenia i decyzja orzecznika

Wysokość świadczenia również warto znać – obecnie wynosi 1979,49 zł w przypadku całkowitej niezdolności do pracy oraz 1483,187 zł, gdy mowa o niezdolności częściowej. Trudno powiedzieć, że są to sumy, które pozwalają na komfortowe życie. Dodatkowo trzeba mieć świadomość, że ZUS bynajmniej nie rozdaje rent na lewo i prawo – co trzeci wniosek jest odrzucany, a o samej niezdolności musi zdecydować lekarz orzecznik.

Skąd bierze się kontrowersja wokół „renty tytoniowej"?

Można odnieść wrażenie, że całe zamieszanie wokół renty tytoniowej i rzekomych „rent dla nałogowców" wynika z tego, jak postrzegamy uzależnienia. Jako społeczeństwo wciąż mamy skłonność do traktowania alkoholizmu czy nikotynizmu raczej jak świadomy wybór niż jak chorobę. Tymczasem skutki długoletniego picia czy palenia bywają równie poważne, co konsekwencje wielu innych schorzeń – nowotwory płuc, krtani, marskość wątroby, POChP. Dla osoby chorej w praktyce nie ma większego znaczenia, czy choroba wzięła się z genów, z pecha, czy z wieloletniego sięgania po używki.

Konsekwentny system, nie premia za nałóg

Patrząc na to z chłodnym dystansem, system działa po prostu konsekwentnie – skoro ktoś opłacał składki, to gdy zdrowie odmawia mu posłuszeństwa, ma prawo skorzystać z tego, na co wcześniej się składał.

Warto przy tym pamiętać, że świadczenia z tytułu niezdolności do pracy najczęściej trafiają wcale nie do osób uzależnionych, lecz do chorych z zaburzeniami psychicznymi czy schorzeniami kostno-stawowymi. Doszukiwanie się w tym mechanizmie czegoś niesprawiedliwego nie ma więc większego sensu.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj