Łukasiewicz w rozsypce? Sieć Badawcza odpowiada: „dezinformacja”

Aktualizacja 28 kwietnia 2026: Zachęcamy do lektury całego artykułu, w drugiej jego części pojawiło się stanowisko Sieci Badawczej Łukasiewicz.

Upolitycznienie Łukasiewicza i kadrowe roszady

Po zmianie władzy w 2023 r. tradycyjne kadrowe roszady związane z barwami partyjnymi nie ominęły polskiej nauki, w tym również popularnego „Łukasiewicza”. Liczne odwołania, przejęcia instytutów badawczych. Nie żadne konstruktywne „czyszczenie” po starych rządach, a wrzucanie nowych, swoich ludzi.

Zamiast wzmacniania potencjału naukowego zaczęły się rozgrywki – decyzje personalne, konflikty, rozliczanie poprzedników, zarzuty o brak strategii czy brak odpowiednich kwalifikacji nowej kadry zarządzającej. Sieć musiało opuścić wielu naukowców z dorobkiem, a w ich miejsce pojawiły się osoby, które nie powinny się tam w ogóle znaleźć.

Odwołanie prezesa i naciski ministerstwa

W lutym 2024 roku stanowisko prezesa stracił dr Andrzej Dybczyński (powołany za rządów PiS). Informował on również, że ówczesny minister nauki z Nowej Lewicy, Dariusz Wieczorek, miał wywierać na niego naciski, by zrzekł się odprawy.

Komercjalizacja badań na dnie

W tym miejscu warto przypomnieć, co było głównym argumentem nowej władzy przy wprowadzaniu takich zmian. Mówiono m.in. o „zbyt niskich przychodach z komercjalizacji”. Podniesienie poziomu tych przychodów miało być kluczowym punktem „programu” nowego prezesa, Huberta Cichockiego.

W 2023 roku wpływy z komercjalizacji badań wyniosły 1,1%. Według planu, w 2028 roku miało być już 5%. Na profilu byłego prezesa Sieci pojawiły się informacje przekazane przez sygnalistów, które jednoznacznie wskazują, że rzeczywistość kompletnie nie pokrywa się z planami.

Liczby, które obnażają porażkę

22,79 mln zł przychodu z komercjalizacji w 2024, 12,57 mln zł w zeszłym roku. Spadek o 44,8% rok do roku. Miało być 5%, a zjechano poniżej 0,5%. Ale czy to mnie w jakiś sposób dziwi? Oczywiście, że nie. Jeśli obecni lub potencjalni partnerzy biznesowi widzą, że z dnia na dzień można wyrzucić ekspertów, z którymi wcześniej negocjowano kontrakty, a na ich miejsce wchodzą partyjni nominaci, to można stwierdzić, że ten wynik 0,5% nie jest wcale taki zły. Bo to nie tylko słabsza praca instytutów, ale także ucieczki kapitału, który traci zaufanie widząc akcje takie jak te. Dodatkowo tracimy utalentowanych naukowców w Polsce, którzy szukają szczęścia po prostu gdzie indziej, najczęściej za granicą.

Polityczna hipokryzja zamiast uzdrawiania

Pod płaszczykiem „uzdrawiania” Sieci i głośnego rozliczania błędów poprzedników zaserwowano Łukasiewiczowi terapię, która w kilka miesięcy okazała się bardziej niszczycielska niż sama choroba. Wymiana ekspertów na działaczy powiązanych z obecnym układem rządzącym przyniosła wymierne, katastrofalne skutki w postaci załamania kluczowych wskaźników.

Wymieniane cyfry potwierdzają nie po raz pierwszy, że deklaracje, w szczególności polityczne, to nie wszystko. Liczy się efekt, nie zamiary. Kto cierpi? Nie tylko sama Sieć, ale cała polska nauka. Zamiast gonić innowacyjny świat, zaciągamy hamulec ręczny. Sami siebie marginalizujemy.

Demografia jako polska racja stanu

Jednocześnie to właśnie Polsce nowoczesne technologie i automatyzacja przydadzą się prawdopodobnie bardziej niż wielu innym krajom. Tragiczna demografia, starzejące się społeczeństwo, brak rąk do pracy – jakoś niedobór ludności będzie trzeba zastąpić. Polska się wyludnia w tempie, które jeszcze kilka lat temu trudno było sobie wyobrazić, a pogłębiający się kryzys demograficzny tylko przyspiesza. Skoro dziś brakuje ludzi do pracy tak samo na budowie, jak i w biurze, to za 10–15 lat problem ten urośnie wielokrotnie. Postawienie na rozwój i naukę to polska racja stanu – nie przesadzam.

Stanowisko Sieci Badawczej Łukasiewicz:

Miażdżące wyniki kontroli w Sieci Badawczej Łukasiewicz za lata 2019-2023

2,8 mld złotych przeznaczonych na Sieć Badawczą Łukasiewicz w latach 2019-2024 (I kwartał) zostało zmarnowanych, a efekty realizacji tej finansowanej przez polskiego podatnika inwestycji są „żadne lub znikome” – stwierdziła Najwyższa Izba Kontroli. NIK zwrócił uwagę na niegospodarność i niecelowość zawieranych kontraktów oraz manipulowanie wynikiem z tytułu komercjalizacji.

Link do komunikatu NIK pt. „Mały połów dużej Sieci Łukasiewicz”.

Realizując wymogi NIK, a także odpowiadając na wyniki kontroli Krajowej Administracji Skarbowej oraz wewnętrznych audytów, nowe kierownictwo Centrum Łukasiewicz zrewidowało nadwyżkę dyrektorskich stanowisk, radykalnie ograniczyło koszty zarządu, a także zlikwidowało przywileje kadry kierowniczej, które nie przekładały się na efekty działań.

Zawiadomienia do prokuratury wobec 40 mln zł nieprawidłowości

Złożono liczne zawiadomienia do prokuratury w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstw nadużycia uprawnień przez byłe kierownictwo Centrum Łukasiewicz, a także niektórych byłych dyrektorów instytutów Sieci. Łączna kwota nieprawidłowości, której dotyczą zawiadomienia, to ok. 40 mln zł. Centrum Łukasiewicz wystąpiło również z powództwami wobec byłych menedżerów o zwrot 1,4 mln zł nienależnie wypłaconych środków publicznych (w tym odpraw przyznanych w ostatniej chwili koleżankom i kolegom Andrzeja Dybczyńskiego). Roczny koszt funkcjonowania zarządu Centrum Łukasiewicz został obniżony o 69 proc., z poziomu 3,8 mln zł w roku 2023 do 1,24 mln zł w roku 2025.

Z ok. 100 dyrektorów i wicedyrektorów instytutów Sieci odwołano 28 osób. Wyznacznikiem decyzji były mierzalne efekty osiągane przez instytuty, a także kompetencje pracowników. Na miejsce filozofów i badaczy gier, a także liderów partii Zjednoczonej Prawicy, trafili byli rektorzy uczelni technicznych, akademicy związani ze służbami mundurowymi, doświadczeni menedżerowie nauki, a także badacze z doświadczeniem w przemyśle i międzynarodowych instytucjach.

W Sieci Badawczej Łukasiewicz rosną dziś przychody z komercjalizacji

Dzięki zmianom organizacyjnym pieniądze podatników nie finansują już pensji dla lojalistów partii rządzącej, lecz pozwalają naukowcom prowadzić badania. W 2023 r. środki publiczne, które trafiły do instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz, spożytkowane były jedynie w 35 proc. na prowadzenie prac badawczo-rozwojowych. Dziś ten odsetek jest ponad dwukrotnie wyższy.

Przychody z komercjalizacji w instytutach Sieci Badawczej Łukasiewicz w 2025 r. wzrosły względem roku poprzedniego o 85 proc., z 4,57 mln zł do 8,15 mln zł. W 2025 r. wzrosła też liczba instytutów Sieci, które uzyskują przychody z komercjalizacji (z 15 do 21).

W rezultacie wewnętrznych kontroli, wynikających z rekomendacji NIK, 81 proc. przychodów z komercjalizacji za 2024 r. zadeklarowanych przez instytuty Sieci zostało zakwestionowanych. Wartość przychodów z komercjalizacji w 2024 r. wynosiła w rzeczywistości 4,57 mln zł.

Były prezes domaga się od Sieci setek tysięcy złotych, przegrywa w sądzie

Rozpowszechniane przez polityków Prawa i Sprawiedliwości niepełne i nierzetelne dane umieszcza w internecie były prezes Centrum Łukasiewicz Andrzej Dybczyński. Świadoma wielokrotna dezinformacja ma odwrócić uwagę odnadużyć, których podejmował się Dybczyński oraz jego zespół (w tym wprowadzania w błąd organów nadzoru i opinii publicznej, jak stwierdził NIK), a także zniszczyć zaufanie publiczne do Sieci Badawczej Łukasiewicz, w czym Dybczyński ma interes finansowy.

Andrzej Dybczyński domagał się bowiem od Sieci ponad 348 tys. zł za należne rzekomo wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop i składki na ubezpieczenie na życie. 13 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w całości oddalił powództwo w tej sprawie.

Należy pamiętać, że Andrzej Dybczyński nie jest niezależnym ekspertem, a działaczem partii Prawo i Sprawiedliwość. Świadczy o tym m.in. wystąpienie na konferencji prasowej partii obok kandydata na premiera Przemysława Czarnka oraz udział w konwencji PiS zorganizowanej przez posła Łukasza Schreibera, otwartej wystąpieniem prezesa partii Jarosława Kaczyńskiego.

- Będę twardo bronił dobrego imienia badaczy i inżynierów zatrudnionych w Sieci Badawczej Łukasiewicz, opluwanych przez lojalistów Prawa i Sprawiedliwości – zapewnia prezes Centrum Łukasiewicz, dr Hubert Cichocki. – 67 procent projektów realizowanych w Sieci ma dziś znaczenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa. Dlatego nie waham się nazywać ataków na naszą instytucję dezinformacją – dodaje obecny prezes.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj