Tak rządzący szkodzą polskiej nauce. Sieć Badawcza Łukasiewicz w rozsypce

Upolitycznienie Łukasiewicza i kadrowe roszady

Po zmianie władzy w 2023 r. tradycyjne kadrowe roszady związane z barwami partyjnymi nie ominęły polskiej nauki, w tym również popularnego „Łukasiewicza”. Liczne odwołania, przejęcia instytutów badawczych. Nie żadne konstruktywne „czyszczenie” po starych rządach, a wrzucanie nowych, swoich ludzi.

Zamiast wzmacniania potencjału naukowego zaczęły się rozgrywki – decyzje personalne, konflikty, rozliczanie poprzedników, zarzuty o brak strategii czy brak odpowiednich kwalifikacji nowej kadry zarządzającej. Sieć musiało opuścić wielu naukowców z dorobkiem, a w ich miejsce pojawiły się osoby, które nie powinny się tam w ogóle znaleźć.

Odwołanie prezesa i naciski ministerstwa

W lutym 2024 roku stanowisko prezesa stracił dr Andrzej Dybczyński (powołany za rządów PiS). Informował on również, że ówczesny minister nauki z Nowej Lewicy, Dariusz Wieczorek, miał wywierać na niego naciski, by zrzekł się odprawy.

Komercjalizacja badań na dnie

W tym miejscu warto przypomnieć, co było głównym argumentem nowej władzy przy wprowadzaniu takich zmian. Mówiono m.in. o „zbyt niskich przychodach z komercjalizacji”. Podniesienie poziomu tych przychodów miało być kluczowym punktem „programu” nowego prezesa, Huberta Cichockiego.

W 2023 roku wpływy z komercjalizacji badań wyniosły 1,1%. Według planu, w 2028 roku miało być już 5%. Na profilu byłego prezesa Sieci pojawiły się informacje przekazane przez sygnalistów, które jednoznacznie wskazują, że rzeczywistość kompletnie nie pokrywa się z planami.

Liczby, które obnażają porażkę

22,79 mln zł przychodu z komercjalizacji w 2024, 12,57 mln zł w zeszłym roku. Spadek o 44,8% rok do roku. Miało być 5%, a zjechano poniżej 0,5%. Ale czy to mnie w jakiś sposób dziwi? Oczywiście, że nie. Jeśli obecni lub potencjalni partnerzy biznesowi widzą, że z dnia na dzień można wyrzucić ekspertów, z którymi wcześniej negocjowano kontrakty, a na ich miejsce wchodzą partyjni nominaci, to można stwierdzić, że ten wynik 0,5% nie jest wcale taki zły. Bo to nie tylko słabsza praca instytutów, ale także ucieczki kapitału, który traci zaufanie widząc akcje takie jak te. Dodatkowo tracimy utalentowanych naukowców w Polsce, którzy szukają szczęścia po prostu gdzie indziej, najczęściej za granicą.

Polityczna hipokryzja zamiast uzdrawiania

Pod płaszczykiem „uzdrawiania” Sieci i głośnego rozliczania błędów poprzedników zaserwowano Łukasiewiczowi terapię, która w kilka miesięcy okazała się bardziej niszczycielska niż sama choroba. Wymiana ekspertów na działaczy powiązanych z obecnym układem rządzącym przyniosła wymierne, katastrofalne skutki w postaci załamania kluczowych wskaźników.

Wymieniane cyfry potwierdzają nie po raz pierwszy, że deklaracje, w szczególności polityczne, to nie wszystko. Liczy się efekt, nie zamiary. Kto cierpi? Nie tylko sama Sieć, ale cała polska nauka. Zamiast gonić innowacyjny świat, zaciągamy hamulec ręczny. Sami siebie marginalizujemy.

Demografia jako polska racja stanu

Jednocześnie to właśnie Polsce nowoczesne technologie i automatyzacja przydadzą się prawdopodobnie bardziej niż wielu innym krajom. Tragiczna demografia, starzejące się społeczeństwo, brak rąk do pracy – jakoś niedobór ludności będzie trzeba zastąpić. Polska się wyludnia w tempie, które jeszcze kilka lat temu trudno było sobie wyobrazić, a pogłębiający się kryzys demograficzny tylko przyspiesza. Skoro dziś brakuje ludzi do pracy tak samo na budowie, jak i w biurze, to za 10–15 lat problem ten urośnie wielokrotnie. Postawienie na rozwój i naukę to polska racja stanu – nie przesadzam.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj