Samotny rodzic może dokonać małej optymalizacji podatkowej. Co musi zrobić?

Podatki dołącz do dyskusji (9) 10.03.2020
Samotny rodzic może dokonać małej optymalizacji podatkowej. Co musi zrobić?

Paweł Grabowski

Samotny rodzic może wspólnie rozliczyć PIT z dzieckiem i dzięki temu może zapłacić o wiele niższy podatek. Musi jednak pamiętać o kilku kwestiach.

Samotni rodzice wychowujący dzieci to bardzo liczna grupa osób. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego zawartymi w raporcie „Sytuacja demograficzna Polski do 2018 r. Tworzenie i rozpad rodziny” oraz danych ze spisu powszechnego można oszacować liczbę osób samotnie wychowujących dziecko na 2,5 mln. Ustawodawca pomyślał o pomocy dla nich poprzez zastosowanie ulg w rozliczeniach podatków. W trakcie rozliczenia PIT w 2020 r. mogą oni skorzystać z możliwości wspólnego rozliczania się z dzieckiem. Nie tracą przy tym ulgi prorodzinnej.

Samotny rodzic w PIT – definicja

Zgodnie z ustawową definicją za osobę samotnie wychowującą dziecko przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uznają rodzica lub opiekuna prawnego, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, albo osobą wobec której orzeczono separację, lub osobę która pozostaje w związku małżeński, ale jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa kare pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun prawny w danym roku podatkowym wychowuje samotnie dzieci. Aby dzieci mogły zostać uwzględnione w zeznaniu podatkowym PIT, które składa samotny rodzic, muszą być one albo małoletnie, albo bez względu na wiek otrzymywać zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, albo do ukończenia 25 lat, o ile kontynuują naukę, a ich dochód w roku podatkowym nie przekroczył kwoty 3089 zł.

Samotny rodzic w PIT – kto może nim być?

Żeby móc skorzystać ze statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w danym roku podatkowym dziecko trzeba wychowywać samodzielnie. Oznacza to, że nie można korzystać z pomocy drugiego rodzica. Ze statusu osoby samotnie wychowującej dziecko nie skorzysta np. osoba, która mieszka z konkubiną, która jest matką dziecka. Tego statusu nie otrzyma również osoba, która żyje w nieformalnym związku z drugim rodzicem dziecka. Ale organy podatkowe i sądy dopuszczają możliwość zamieszkiwania z partnerem, który nie jest ojcem dziecka (lub partnerką, która nie jest matką dziecka). Możliwe jest również otrzymywanie pomocy od swoich rodziców (dziadków dziecka). Dopuszczają również możliwość mieszkania u rodziny. Jedynym warunkiem, który musi być spełniony w takiej sytuacji jest brak ingerencji tych osób w proces wychowania. Ponadto osoby te nie mogą łożyć na dziecko. Taką wykładnię znajdujemy w interpretacji IPPB4/415-38/12-4/JK3 Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie.

W innej interpretacji IPPB4/415-251/12-2/JK3 Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wskazał, że wychowanie dziecka to stan faktyczny i wykonywanie czynności przy dziecku, a nie samo łożenie na dziecko. Dlatego rodzic, który samotnie wychowuje dziecko i otrzymuje na nie alimenty może rozliczyć się wspólnie z dzieckiem. Oczywiście – o ile drugi rodzic nie wykonuje czynności mających na celu wychowanie dziecka. W podobny sposób wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2009 r. (II FSK 279/08).

Jakie korzyści otrzyma samotny rodzic przy rozliczeniu PIT z dzieckiem?

Samotny rodzic w PIT musi zaznaczyć właściwy kwadrat, że zamierza się rozliczyć razem z dzieckiem. Wspólne rozliczenie polega na tym, że łącznie zostaną opodatkowane zsumowane dochody dziecka i rodzica. Następnie sumę dzieli się na pół i od tej pomniejszonej podstawy nalicza się należny podatek. Podwojeniu ulega kwota wolna od podatku. Najbardziej na tym sposobie obliczania podatku skorzystają osoby, które weszły w drugi próg podatkowy.

Dla przykładu maksymalna korzyść może wynieść aż 12 529,94 zł! Załóżmy, że rodzic samotnie wychowujący dziecko zarabia bardzo dobrze i w 2019 roku zarobił 171 056 zł, czyli dwukrotność kwoty, od której zaczyna się drugi próg podatkowy (85 528 zł). Gdyby rozliczał się samodzielnie musiałby zapłacić 32% podatek dochodowy. Przy wspólnym rozliczeniu całość będzie objęta stawką 18%. Przy zwykłym rozliczaniu się podatnik zapłaciłby łącznie 42.207,98 zł podatku (18 % z  82 439 zł (85 528 zł –  3 089 zł (kwota wolna od podatku)) i 32% od nadwyżki ponad kwotę 85 528 zł). Natomiast przy skorzystaniu ze wspólnego rozliczenia PIT samotny rodzic zapłaciłby 29 678,04 zł.

Co ważne – skorzystanie ze wspólnego rozliczenia nie przekreśla prawa do skorzystania z ulgi prorodzinnej na dziecko. Przysługuje ona w kwocie 1112,04 zł rocznie.