Czy pracownik może odmówić delegacji?

Praca dołącz do dyskusji 03.09.2021
Czy pracownik może odmówić delegacji?

Maciej Wąsowski

Delegacja to nic innego niż wykonywanie na polecenie pracodawcy zadań służbowych poza miejscowością siedziby pracodawcy lub stałego miejsca pracy. Czy delegacja – wyjazd służbowy został unormowany w przepisach prawa pracy? Czy pracownik może odmówić delegacji?

Na wstępie warto sięgnąć po Kodeks pracy, chociaż w przepisach prawa pracy ustawodawca nie zdefiniował czym dokładnie jest wyjazd służbowy, natomiast zgodnie z treścią art. 77(5) § 1 Kodeksu pracy możliwe jest poznanie charakterystyki podróży służbowej:

„Pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową”.

Zatem zgodnie z literalnym brzmieniem delegacja jest wyjazdem pracownika poza stałe miejsce pracy lub poza miejsce, w którym znajduje się siedziba pracodawcy. Warto podkreślić, że to pracodawca musi zlecić pracownikowi wyjazd służbowy. Natomiast celem wyjazdy jest wykonanie określonego służbowego zadania. Lecz nawet w przypadku spełnienia wszystkich powyżej wymienionych przesłanek, nie każdy wyjazd pracownika będzie nosił znamiona podróży służbowej.

W wyroku z dnia 20 lutego 2007 roku, Sąd Najwyższy ustalił, że – jeśli pracownik zawrze z pracodawcą porozumienie, w którym zgodzi się na świadczenia przez pewien okres pracy w innym niż stale miejscu, to pozbawi się prawa do świadczeń z tytułu podróży służbowej. Może wówczas przysługiwać mu dodatek miesięczny.

Należy zatem podkreślić, że w zakres definicji wyjazdu służbowego nie podchodzi kwestia przejazdów służbowych pracownika w granicach miejsca, w którym znajduje się miejsce pracy.

Równocześnie, aby móc ustalić czy wyjazd jest w rzeczywistości wyjazdem służbowym musimy znać jego finalną destynację. Jest to niezwykle istotne, ponieważ np. pracownicy terenowi świadczą pracę w różnych miejscach. Zaś gdy pracownicy pracujący wyłącznie w siedzibie pracodawcy, będą musieli pojechać do sąsiedniego miasta w celu wykonania służbowego zadania, to konieczne będzie rozliczenie delegacji.

Kiedy pracownik może odmówić delegacji?

Pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego, w tym również wyjazdu na delegację, o ile polecenie to będzie naruszało zasady współżycia społecznego. Należy zatem odnieść się do art. 8 k.p., który stanowi, iż:

„nie wolno czynić ze swojego prawa użytku, który byłby sprzeczny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”.

Ponadto w treści art. 210 k.p. ustawodawca przewidział szczególny przypadek:

„gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik w takich okolicznościach ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego”.

Pracownik będzie mógł odmówić wykonania zadania, gdy wyjazdowi towarzyszy ryzyko wynikające z niestabilnej sytuacji politycznej w miejscu, które miało być celem jego wyjazdu. Odmowa może nastąpić także wtedy, gdy pracownik uzasadni ją otrzymanym uprzednio od lekarza zaświadczeniem o stanie zdrowia, który nie pozwala na odbycie przedmiotowego wyjazdu.

Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 czerwca 1997 r. orzekł, że „bezprawna i świadoma odmowa wykonania polecenia, zagrażająca istotnym interesom pracodawcy, uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika”.

W innym zaś wyroku z dnia 1 października 1997 roku SN wskazał, że „Jednocześnie, postawienie pracownikowi zarzutu odmowy wykonania polecenia wydanego przez pracodawcę wymaga ustalenia, jaka była treść tego polecenia, czy dotyczyło ono wykonywanej pracy i w jakich okolicznościach zostało wydane”. Należy zatem uznać, że w określonych okolicznościach, po spełnieniu powyżej wskazanych przesłanek pracownikowi przysługuje możliwość odmowy wyjazdu służbowego, o ile będzie mógł wykazać stosowną okoliczność zwalniającą go z tego obowiązku.