Praca

Prawo pracy w Polsce reguluje relacje między pracownikami a pracodawcami, gwarantując ochronę słabszej strony stosunku pracy. Fundamentem jest Kodeks pracy, który określa prawa i obowiązki obu stron, od momentu zawarcia umowy aż po zakończenie zatrudnienia.

Nawiązanie stosunku pracy

Podstawą zatrudnienia jest umowa o pracę, która może być zawarta na czas określony, nieokreślony lub na okres próbny. Alternatywą są umowy cywilnoprawne – zlecenie czy umowa o dzieło – choć nie dają one takiej samej ochrony jak etat. Każda umowa powinna jasno określać stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i miejsce jej wykonywania.

Wynagrodzenie i świadczenia

Pracownikowi przysługuje co najmniej płaca minimalna, której wysokość rząd ustala corocznie. Oprócz podstawowego wynagrodzenia pracodawca może wypłacać premie, dodatki za pracę w nocy czy nadgodziny. Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje dodatkowe wynagrodzenie lub czas wolny.

Czas pracy i odpoczynek

Standardowy czas pracy to 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Pracownik ma prawo do nieprzerwanego odpoczynku dobowego i tygodniowego. Coraz popularniejsza staje się praca zdalna, którą Kodeks pracy uregulował w 2023 roku, dając pracownikom możliwość wykonywania obowiązków z domu.

Rozwiązanie umowy o pracę

Stosunek pracy może ustać na kilka sposobów. Wypowiedzenie umowy wymaga zachowania odpowiedniego okresu – od 2 tygodni do 3 miesięcy, zależnie od stażu. W szczególnych przypadkach możliwe jest zwolnienie dyscyplinarne bez zachowania okresu wypowiedzenia. Pracownik może też odejść za porozumieniem stron lub sam złożyć wymówienie.

Ochrona pracownika

Prawo pracy szczególnie chroni niektóre grupy zatrudnionych. Kobiety w ciąży nie można zwolnić ani zatrudniać przy pracach szkodliwych. Ochroną przed wypowiedzeniem objęci są też pracownicy w wieku przedemerytalnym oraz działacze związków zawodowych. W razie sporu z pracodawcą pracownik może dochodzić swoich praw przed sądem pracy.

Urlopy pracownicze

Każdemu pracownikowi przysługuje coroczny urlop wypoczynkowy – 20 lub 26 dni w zależności od stażu pracy. Oprócz tego Kodeks pracy przewiduje urlop macierzyński dla matek, urlop ojcowski dla ojców oraz urlop rodzicielski, który rodzice mogą dzielić między sobą. W razie choroby pracownik korzysta ze zwolnienia lekarskiego i otrzymuje zasiłek chorobowy.